Pri -ez (2)

De la forumo "posta_Mundi" (msj. n. 2938)

Me skribis:

Kara Tomaso,

la Kompleta Gramatiko Detaloza ne eroras, nam la ne-sonorigo di la konsonanti sonora finala esas normala fenomeno anke en la lingui naturala, exemple en l'Angla la vorto por dicar "folii", "leaves", chanjas la sonora "v" a la ne-sonora "f" kande ol trovesas en fino di vorto en la singularo "leaf"; en la Germana exemple la "d" finala en "und" pronuncesas "t" [unt];

tu questionas "Certe se oni prononcas -es, oni skribu -es, (ka ne?)": to ne esas posibla, nam l'elemento -es- ja esas en Ido sufixo e la radiko dil verbo "es-ar" (=esti); kom sufixo ol uzesas por la verbi en la pasivo, e la sufixi trovesas en fino di vorto kande on supresas la desinenco -as dil indikativo prezenta por l'eliziono; do la vorto "demonstres" signifikas "demonstresas" (="esas demonstrata") e havas l'acento sur la lasta "e": l'imperativo (volitivo) "demonstrez" e l'indikativo pasiva elizionita "demonstres" bone e klare distingesas, sive en la pronunco pro la divers acento (demònstrez - demonstrès) mem se -ez pronuncesas -es, sive en la skribo; to pruvas la bona funciono di ca sistemo.

Evidente restas nediskutebla l'obligo (=devigo) klare distingar en la pronunco "s" e "z" kande oli trovesas interne o komence di la vorti.

Pose tu dicas: "Tiam aparte gravas cxiam bone distingi la vokalojn en neakcentita silabo", e pri to tu esas justa.

Saluti kordiala!

Tiberio

Thomas Alexander skribabis:

Saluton Tiberio,

Tiberio:

no, en Ido ne esas importanta klare distingar la pronunco di ta du literi [S&Z] en l'imperativo (volitivo); to explikesas en la "Kompleta Gramatiko Detaloza",

Interese. Pro mia malofta kontakto kun Ido parolita, mi miskomprenis la frazon: mia orelo atendis -ez, sed auxdis -?s. Mi auxdacas opinii ke eble la Kompleta Gramatiko Detaloza eraras, dirante ke la prononco de la fina litero ne gravas. Certe se oni prononcas -es, oni skribu -es, (ka ne?) Aliflanke, eble post iom pli da sperto kun divers-landaj idistoj, miaj oreloj komencus lerni distingi -as, -is, -os, -us, kaj -es. Tiam aparte gravas cxiam bone distingi la vokalojn en neakcentita silabo (male al la mia-landa kutimo.)

Dankon pro la respondo.

Pri -ez (1)

De la forumo "posta_Mundi" (msj. n. 2928)

Me skribis:

Kara Tomaso,
en mesajo di la pasinta sundio tu agis kelka questioni:

...sed mi scivolas pri tiu fina Z en "monstrez" kaj "demonstrez". Cxu estas malfacile por hispanlingvanoj klare distingi finan S dis-de fina Z? Cxu aliaj idistoj parolas tiel? Cxu ne gravas klare distingi tiujn du literojn en prononco?

Amike salutas,
Thomas/Tomaso
ALEXANDER.

Me donas respondo relate la lasta questiono:
no, en Ido ne esas importanta klare distingar la pronunco di ta du literi en l'imperativo (volitivo); to explikesas en la "Kompleta Gramatiko Detaloza", en la chapitro pri la verbo, noto 5:

"L'imperativo (o, plu juste, volitivo) -ez atingas quik lekte irgu qua savas kelke la Franca : venez, dormez, e. c., kontre ke -es atingus nulu : venes, dormes. Ma, se ulu ne povas pronuncar facile -ez finala, lu pronuncez ol quale -es, sen hezito. La avantajo di -ez ne perdesos, same kam la avantajo di j ne perdesas, se uli pronuncas ol quale dj, segun explicita permiso di nia gramatiko."

Saluti kordiala.
Tiberio

Pri "lu"

De la forumo "linguolisto" (msj. n. 3320)

Me skribis:

Kara Partaka,

segun me on devas havar kompleta libereso pri to: me opinionas ke, tote kontree, ya kande on ja konocas la sexuo, l'uzo di "il" ed "el" esas ne-necesa.
Do me ne konkordas kun Talmey, e konkordas kun la KGD, qua dicas, en la chapitro pri la personal pronomi, noto 2:

"(...)
Per decido (1558) l'akademio Idista repulsis omna restrikto pri la uzo di lu. On darfas do uzar ta pronomo totsame por kozo e por persono di sexuo evidenta, kam por animali di sexuo nekonocata e persono qua havas nomo sensexua, quale infanto, puero, homo e. c., tam vere maskula kam femina.

La motivi di la decido donesis en « Mondo », XI, 68 : « Lu » por la singularo esas exakte lo sama kam « li » por la pluralo. Logiko, simetreso e facileso postulas ico. Konseque, same kam « li » darfas uzesar por personi, animali, kozi, omnafoye kande nulo obligas expresar la sexuo, tale « lu » darfas uzesar por personi, animali, kozi en la sama kondiciono. La distingo propozita esus subtilajo jenanta. Simila subtilajo rezultus pri la posedala pronomi, qui freque devus esar : ilua, elua, olua, ilia, elia, olia, vice la simpla lua, lia."

Saluti amikala!
Tiberio

Partaka skribabis:

Estimata samlinguani:

Segun Talmey e sua libro pri bona stilo, la pronomo "lu" es uzenda nur kande ol es advere necesa: kande l' sexuo es ne-konocata, o kande on intence ne deziras indikar ol. Kande ol es evidenta, on devas uzar sive "il(u)" od "el(u)".

E yen mea questioni:

Ka vi ja uzas tale la pronomo "lu"?
Ka ne ja, ma vi uzus ol tale pro ke vi konkordas?
Ka vi ne uzus ol tale pro ke vi deskonkordas?

Me predankas via helpo.


P A R T A K A
* * * * * * * * *

Pri la jemeli

De la forumo "linguolisto" (msj. n. 3295)

Me skribis:

Kara samideani,
yen mea sugesto:
ni konsiderez, exemple, jemelo de tri jemeli;
lu esas jemelo de tri (jemeli), e do me propozas:
detria jemelo = detri-jemelo.
Ol esus konforma anke se ni dicas: jemelo de trio (fakte lu esas parto de trio, de grupo de tri) =>
jemelo detria, detri-jemelo.
Samamaniere: dequar-jemelo, dekin-jemelo, e. c.
Saluti kordiala!
Tiberio

Ca mesajo relatas questiono pri la maniero nomar la jemeli grandanombra.

Pri "vinko"

De la forumo "linguolisto" (msj. n. 3292)

Me skribis:

Kara José,
me probas respondar a tua questioni.
Yes, "vinko" esas "victoria", e lo kontrea esas "perdo", o "vinkeso".
Se Blua e Reda luktas e Blua vinkas Reda, Blua ganas la vinko, exakte quale tu dicas.
Reda esas vinkata da Blua, vinkesas, o perdas, do Reda obtenas la vinkeso, o la perdo.
Me pensas ke la senco dil vorto "viktorio*" esas bone expresata dal vorto "vinko", de qua on povas derivar "vinkoza" (="viktorioza*") e. c.
Me esperas klarigir sat bone tua dubiti.
Saluti amikala!
Tiberio

Che la forumo "IdoCatalaOccitan" José skribabis:

Kara samideani:

Me advere havas problemo por diferar quala kozo esas quo pri la derivaji dil verbo vinkar e lo relatanta:

Se la verbo VINKAR signifikas "ganar sur altru", lore, quo esos tala ago/rezulturo, segun la gananto dil lukto, milito, disputo, etc.

Vinko = victoria, victory, win ?

Quo esas lo kontrea di la vinko?

Existas la vorti vinkado e vinkeso, qua signifikas "defeat, derrota, perdida". Ka vere?

Se Blua e Reda luktas e Blua vinkas Reda, quon ganas Blua, ka la vinko?
E quon obtenas Reda?

Blua esas la vinkanto, lore lu ganas la ...
Reda esas la vinkato, lore lu obtenas la ...

Me kelkafoye uzas la vorti SUCESO e NESUCESO por plu klara difero. Ma me kredas ke lo ne reflektas la senco o sinso quan me volas transmisar.

Me pregas vi klarigar ca afero.

Me sentas ke en nia idiomo mankas tre importanta e grava vorto:
VIKTORIO* (victoria, victory).

Viktorio*, me kredas, adportas la maxim granda kargo di suceso quan on bezonas komunikar en certa situesi, sive en poesio ed en literaturo e mem en la omnadiala vivo.

Ol derivigus vorti quale viktorioza*, viktorifar*, e.c.

Ido viktorioza*!

Amikale
JCR

Pri "qua" e "qui"

De la forumo "linguolisto" (msj. n. 3284)

Me skribis:

Kara Yorgos (ka ne?),
segun me, amba formi esas korekta, nam tu darfas referar la pronomo relativa a la vorto singulara ("amaso", "trupo") od a la vorto plurala ("homi", "mutoni"), quale anke tu dicis.
Amaso (de homi) qua havas...
od
Amaso de: => (homi qui havas...).
Kontree la vorto "Idistaro", quale tu dicas, postulas nur pronomo relativa singulara, nam la vorto esas singulara; por uzar la pronomo plurala "qui" on devus dicar "L'Idisti".
Til balde!
Tiberio

Partaka skribabis:

Estimata samlinguani:

Yen ke nun-tempe me hezitas inter "qua" o "qui"

kom justa formo por frazi qual la yena:

- Amaso de homi, "qua" havas...
(l'amaso de homi), o "qui" havas (la homi)?
- Trupo di mutoni, "qua" drinkas...
(la trupo di mutoni), o "qui" drinkas (la mutoni)?

Esas altra sorto di ensemblo-exempli, qui nule hezitigas me:
- "L'Idistaro, "qua" tre bone savas lo...

Kad ulu povas helpar klarigar ic afero?

Predanko e til balde!


P A R T A K A
* * * * * * * * *

Pri -eg- ed -isim-*

De la forumo "linguolisto" (msj. n. 3204)

Me skribis:

Kara samideano Herder,
jus lektinte tua mesajo, me quik pensis ke ni ja havas la sufixo -eg-, qua esas plu kurta e qua darfas uzesar por l'adjektivi (kun la senco di "tre") e por la substantivi (kun la senco di "granda"), e tale ni devas memorar nur un sufixo vice du, do kun plu multa facileso. Exemple ni havos "varmega" de "varma", signifikanta "tre varma" od "extreme varma", e "domego" de "domo", signifikanta "granda domo", per la sama sufixo -eg-, do tre komode e praktikale.
Pose me komencis pensar atencoze pri ca temo, reflektante ya pri ca duopla senco ed uzo di la sufixo -eg-. Me egardis ke en Ido ni povas formacar nemediate (t. e. sen sufixi) substantivi de adjektivi ed inverse. Pro to la duopla uzo dil sufixo -eg- povus genitar, en kelka kazi, duopla senco di vorto.
Exemple, se on dicas "yunega", ca vorto klare signifikas "tre yuna". Ma se on dicas "yunego", quon signifikos ica vorto? Ol povus signifikar "homo tre yuna", ma ol povus signifikar anke "granda homo yuna", se on pensas ol kom vorto derivita de "yuno" (= "homo yuna"), quale "domego" de "domo": "domego" = "granda domo" e do "yunego" = "granda yuno".
Nu, reflektinte pri ca afero, me komencis pensar ke aparta sufixo nur kun la senco di "tre" esus vere bona ed utila por distingar la du kazi. Do nun me kredas ke l'ideo di la sufixo -isim-* esas bona ideo.
Saluti amikala!
Tiberio Madonna

Herder skribabis:

Karisim amiki:

Ka Ido (Idiomo por Omni) oficale rekoliis la sufixo "isim" propozita da Jules Gross?

Segun l'autoro di "La Rozi", il "uzis, probe, ta sufixo neofical, ma tote internaciona en la senco di: tre. Ex. bonisima (tre bona). "Ol fitas quale charmiva vesto" al adjektivi ed adverbi. "Kun verbo me dicus: fortisime pluvas; kun substantivo: la pluvo es fortisima".

Che la rakonto "La Rozi", on lektas:

"Ulasundie, en januaro, kande la nivo esis alta e la vento koldisima" (...)

... "ube lojis, stretisime, granda familii de serfi".

"Durez, siniorino ed amiko karisima (...)

... "e parfumo delikatisima".

Ta sufixo semblas a me tre bona, necesa mem, admimime literaturale.

Me foliumas mea povra arkivi, ma me nulo trovas pri l'oficala destino di ta sufixo.

Saluti amikala,

Herder