Pri “omna”

Letro privata

Me skribis:

Kar Antonio,

anke en l’Italiana on uzas l’artiklo (“tutte le formiche”), ma me ja kustumeskabis ne uzar l’artiklo ca-kaze kande me studiis Esperanto: “chiuj formikoj” e ne “chiuj la formikoj” pro ke tala esas l’uzado en la texti ed en l’exempli;

la sama uzado esas en Ido: se on vidas en la KGD, ol uzas “omna” sempre sen artiklo; me jus konsultis ol por serchar ula expliko gramatikal a to, ma regretinde me ne sucesis trovar explicita noto pri to.

Do me komencis pensar qua povus esar motivo logikala, e pos pensir me konkluzis to: reale existas motivo logikala, t. e. ke la vorto “omna” ja kontenas en su la senco di kozo definita kontenata en l’artiklo “la”. L’artiklo definita “la” uzesas por distingar kad ula kozo esas definita o ne: se ol esas definita, on uzas “la”; se ne, on ne uzas “la”, e ca ne-uzo korespondas al artiklo nedefinita di nia lingui naturala (Hispana ed Italiana: “un”, “una”); pro to:
la formiko = la hormiga / la formica;
formiko = una hormiga / una formica.
Or, kande ne esas “omna”, on bezonas ta distingo, por savar ka la formiko esas definita o ne;
ma kande esas “omna”, on ne bezonas ta distingo, nam “omna” ja expresas definiteso, quale se ol kontenus ja en su anke la senco di “la”;
do “omna formiki” esas sempre definita e ne bezonas “la”, nam ta expresuro ne devas distingesar de “omna formiki” nedefinita, qua ne existas: lo esas quale se on volus dicar “omna ula formiki”: tal expresuro ne havus senco, nam “omna” esas definita ma “ula” esas nedefinita, e konseque ol esus kontredico. Se la formiki esas omna, li ne esas ula.

Pro to, me explikas ica fenomeno tale: “omna” ja signifikas “omna la”; ne existas “omna” sen la senco di “la”, e do, pro ke ol inkluzas anke la senco di “la”, ol refuzas l’uzo explicita di ta artiklo, qua esus duopligo dil ideo di definiteso, ja kontenata en “omna”.

Me esperas ke ca expliko jus elaborita esas justa, e ke ol respondas a tua dubiti.

Amikal saluti!

Tiberio

Antonio skribabis:

Kar Tiberio,

danko pro korektigar a me omna erori! Ma me havas questiono por tu:

pro quo esas korekta, exemple, omna formiki vice omna la formiki? Me ne komprenas pro quo l’artiklo ne esas korekta ibe. Forsan me facas quale la Hispana, ma me volis savar la eroro por ne repetar ol.

Amikale e dankema, Antonio.

L’autoro di ca letro donis a me la permiso por la publikigo di ol che ca blogo.

Pri la regulo dil acento

-

Kara lekteri,

quale me skribis sub la titulo di ca blogo, ol esas kolekturo de letri e reflekti linguala, do ne nur letri, ma anke libera pensi pri la linguo; me deklaris lo anke en la bloguno "Riaperto".

Nu, ica esas l'unesma sendajo qua ne riproduktas presendita letro.

To ne debesas a la fakto ke me ne havas plusa letri publikigenda; kontree, me ankore havus letri quin me povus aparigar nun, ma me decidis sendar antee ca reflekto por ne plus ajornar ol, nam ol koncernas afero tre, tre anciena pri qua me sempre volabus skribar; la solvuro quan me elaboris vartas depos longa tempo: me jus iris prenar la klado quan me skribabis e konservabis, ed ol esas di la yaro 2007. Dum l'Ido-renkontro dil 2009 en Tallinn, me lektis la texto di ol nur a du samideani, e quik pose me devabus prizentar ol dum la konfero, ma regretinde en ta okaziono eventis ulo tam neexpektita kam desplezuroza por me, e do me ne plus pensis lektar mea noturo. Nun me deziras ne plus vartar, e tandem traktar hike l'afero, qua koncernas la regulo dil acento en Ido.

Ni omna konocas la regulo dil acento en nia linguo Ido, ed ol povas semblar bona regulo, ma ol nultempe konvinkis me plene, til de la tempo en qua me lernis l'unesma kozi e komencis konocar la linguo.
Me memoras sendir kelka letri por savar ube esas l'acento en serio de vorti. De la respondi me deduktis la mekanismo, e rilektante la regulo me remarkis ke ol ne korespondas tote a la mekanismo: esis ulo quo ne funcionis tre bone, e do la regulo ne kontentigis me.

La regulo esas ica:
«L'acento esas sur la lasta silabo dil infinitivi e sur la prelasta silabo di la cetera vorti.
Ma en plursilaba radiki, i e u nemediate avan vokalo ne darfas recevar l'acento.»
Yen omno.
Olu semblas simpla, kompleta e preciza, ma reale ca regulo ne esas exhaustiva, nam ol ne funcionas sempre.
La precipua defekto esas ta "en plursilaba radiki", pro to me hike parolos pri ca expresuro;
ol adjuntesis pro ke, en olua absenteso, "on havus nula regulo pri pîa, nîa e. c..." (KGD, Apendico 1-ma), e tale on kredis solvir la problemo.
Regretinde olca ne esas solvebla tante simple per ta tri vorti, nam oli, solvante un problemo, tamen produktas altra problemo.

Ante omno, oportas esar preciza: ka "plursilaba radiki" signifikas vere "radiki"? Se vere, ni devus pozar l'acento sur la i en vorti quale "lakterio", nam la i ne esas en plursilaba radiko: "lakt-eri-o". La i esas en sufikso (-eri-), e la radiko (lakt-) esas unsilaba, ne plursilaba. Ka "lakterìo"? No, la mekanismo ne esas olca.

Do ulu povus konjektar ke "radiki" en realeso devas interpretesar en maniero plu ampla, kom "elementi", e pro to ol inkluzas anke la sufixi: en "lakt-eri-o" la i esas en plursilaba sufixo, e konseque ol ne darfas recevar l'acento.

Bone, ma quo eventas, ica-kaze, pri vorti quale "dukio"? Ibe la i ne esas en plursilaba sufixo: "duk-i-o". Ca-foye la i trovesas en unsilaba sufixo (-i-), sempre kun radiko unsilaba (duk-). Pro to, segun la regulo, mem per la lasta interpreto ol devus havar l'acento sur la i. Nu, ka "dukìo"? Ma no, la mekanismo anke ne esas olca.

Ye ca punto ulu ankore povus konjektar ke per "radiki" en realeso on intencas dicar "radikali". La radikalo di vorto, quale on komprenas de la KGD ipsa, esas omno quo preiras la dezinenco, praktike omno ecepte la dezinenco.
Pro to "duki-o" havas plursilaba radikalo, e do la i ne darfas recevar l'acento.

Tale semblas ke on sucesis havar bona expliko; ma quo eventas pri vorti quale "cadie", "despia"? Anke hike la i esas en plursilaba radikalo, quankam en unsilaba radiko: la radiki esas rispektive "di" e "pi", unsilaba, tamen la radikali esas rispektive "cadi" e "despi", plursilaba; nam la radikalo inkluzas radiki ed afixi. Do hike la i ne darfus recevar l'acento, ed on devus pronuncar "càdie" kun l'acento sur la a, e "dèspia" kun l'acento sur la e. Ma anke ico ne korespondas a la reala mekanismo.

Nu, qua esus la justa expliko di la vorti "en plursilaba radiki"? Me trovis nul altra expliko racionala od ulamaniere justifikebla. Pro to ca vorti ne esas meaopinione konvenanta.

Me studiis profunde la mekanismo ed, atinginte la "kordio" dil principo, arivis formulizar la regulo altramaniere, nam me komprenis ke ol ne esas expresebla per tante poka vorti, ma bezonas expliko plu klara, preciza e detaloza por esar facile aplikata, e precipue por korespondar reale a la mekanismo uzata, tale ke omna vorti esez konforma a la regulo. Mea solvuro, quan me sorgoze skribis sur folieto e konservis, esas regulo qua analizas la mekanismo en olua detali ed expresas ol en la maniero maxim klara posibla. Ol esas kelke plu longa, ma co esas necesa por ke ol esez exhaustiva, preciza e bone komprenebla en omna punti.

Me raportas hike la kontenajo di ta folieto, qua esas la klado dil 2007 quan me mencionis; la regulo artikizesas per tri punti:

«- L'acento esas sur la lasta silabo dil infinitivi (-ar, -ir, -or) e sur la prelasta silabo di la cetera vorti;
- tamen, en la cetera vorti, la i e la u nemediate ante la lasta vokalo ne darfas recevar l'acento, e diplasas lu a la preiranta silabo;
- kande la preiranta silabo ne existas, o trovesas ante la lasta radiko di la vorto, lore la i e la u supere mencionita recevas l'acento.»

Nu, ica esas mea solvuro.

La regulo, enuncata per tala formo, qua evitas la misduktanta "en plursilaba radiki", korespondas reale a la procedo uzata en Ido por lokizar l'acenti, tale ke vere omna vorti esas konforma ad ica regulo.

Fakte "lakterio" e simili, "dukio" e simili ne havas l'acento sur la i ma sur la preiranta silabo, quale lo esas en realeso, e tote konforme a la regulo.
Anke esas perfekte konforma "cadie" e "despia", e lia analogi, kun l'acento sur la i (ube reale on pozas l'acento) pro ke la preiranta silabo trovesas ante la lasta radiko (rispektive "di" e "pi"); quale anke "dio" e "pia", e "nia", e. c. havas l'acento sur la i, pro ke la preiranta silabo ne existas, sempre segun la regulo e segun la reala uzo.

Amikal saluti!

Tiberio

Pri la kolori

De la forumo "posta_Mundi" (msj. n. 5170)

Anke ca mesajo esas originale bilingua; hike vi povas lektar la parto en Ido. Por lektar la mesajo originala, irez direte a la texto di la forumo:
http://es.groups.yahoo.com/group/posta_Mundi/message/5170

Me skribis:

Kara Lenadi,

tu esas justa, kande tu dicas ke on ne bezonas nova sufixi por la kolori en Ido.

La koloro esas la qualeso di objekto, e pro to l'adjektivo bezonas simple la sufixo -es-; "la blueso", "la verdeso", e. c..

Ultre to, remarkez ke "la botelo verda" ne esas lo sama kam "la koloro verda". L'adjektivo "verda", en la realeso, darfas referesar nur ad objekti, ne ad olia qualeso: ne esas la koloro to quo esas verda, ma esas la botelo. La koloro esas la "esar verda" di la botelo, e do la "verdeso".
Or, pro ke la koloro esas la verdeso, l'adjektivo referenda a la koloro darfas esar nur adjektivo qua signifikas "qua esas verdeso", nome "verdesa".

La justa expresuro esas "la koloro verdesa" e ne "la koloro verda".

To esas la motivo pro qua la frazo "la blua di ta vestio esas bela" ne esas korekta, ed anke ne korekta esas "la bluo di ta vestio esas bela": fakte, "la blua" e "la bluo" diferas nur en la rolo gramatikala, ma expresas la sama koncepto, quale "bela" e "belo". Do, se esas nekorekta "la bluo di ta vestio...", esas nekorekta anke "la blua di ta vestio..."; li amba signifikas "la blua kozo" e ne "la blueso". Ma se on darfus dicar "la blua koloro", on anke darfus dicar "la blua [koloro]" o "la bluo", ka ne? Yen la pruvo dil fakto ke mem "la blua koloro" esas nekorekta; nam la korekta expresuro esas, quale me dicis ja supere, "la bluesa koloro", t. e. "la koloro qua esas blueso". Do la frazo korekta esas: "la blueso di ta vestio esas bela".

Amikale,

Tiberio

Lenadi skribabis:

Kara Gaël,

Kande me parolis de "blui" pri soldati, en ta exemplo me donis la kuntexto, nova soldati qui *weras uniformi qui esas blua vice altra qui esas verda. Forsan to eventis en Sildavia o Borduria, ma on havis kuntexto klara. Me ne uzus sat naiva por uzar "blui" kredante ke ol esus universa nociono en senco de nova membri di grupi.

Ma kande tu dicas :
"Segun me on devas dicar "la blua di ta vestio esas bela" e ne "la bluo di ta
vestio esas bela" se on intencas dicar "la blua koloro di ta vestio esas
bela" vice "la blua kozo di ta vestio esas bela" (povas existar blua kozo en
la vestio)." , me opinionas ke to es nelogikajo en Ido.
Uzar adjektiva formo por substantivo, me ne konkordas pri to.
On povas dicar "lo blua" o "la bluo" o "la blua koloro". Me opinionas ke on darfas uzar "la blua" se to es nur abreviuro de "la blua (koloro)", do to necesas ke kuntexto pri to esas klara. Ma en ta kazo, quale irga adjektivi, la substantivo derivata nemediate ne dicas la qualeso generala, e me duras pensar ke "blueso" es same "grandeso", la vorto qua expresas bone en Ido la karaktero blua di kozo.
On ne bezonas nova sufixi pri kolori, ma on ne devas krear eceptaji a la reguli di la derivo, e "la blua" ne es korekta formo de substantivo.

Tu dicas anke : "Irgakaze on ne devas expektar troa logiko en la linguo. Pri linguo, la bona logiko esas la komuna raciono."
Me ne povas konkordar pri to. Me expektas logiko en Ido. La "komuna raciono" ne es altra kozo kam logiko, ma on povus anke uzar "komuna desraciono" por justifikar irga eceptaji.
Ne omna lingui bezonas konjugi di la verbi, bezonas specala formo pri plurali, bezonas sufixi tre preciza (ig, iz, iv...), o ankor renversebleso de la dezinenci, ma se on uzas ta sistemi en nia linguo, on ne darfas dicar hike "to es bona nam logika" ed ibe "logiko es superflua". Quale dicis de Beaufront (pri la verbi), "esus kontrea a bona interkompreno [...] lasante al komuna raciono la sorgo trovar la senco".

[...]

Amikale
Lenadi

Pri -abis

De la forumo "posta_Mundi" (msj. n. 4769)

L'originala mesajo n. 4769 esas bilingua. Hike aparigesis nur la parto en Ido. Por lektar la mesajo originala, on povas irar direte al texto dil forumo:
http://es.groups.yahoo.com/group/posta_Mundi/message/4769

Gaël skribabis en "linguolisto" (mesajo 3657
http://tech.groups.yahoo.com/group/linguolisto/message/3657):

[...]

Pri l'altra temo : Se vu intencis per "dicabis" nur l'anteeso di la dicar relate la sendo dil mesajo da Herder, takaze la korekta formo esis "dicis".
Nam en Ido la regulo esas ke on uzas en subordinita propoziciono (nedireta diskurso) la sama tempo e modo quan on uzus en chefa propoziciono (direta diskurso) (KGD). To signifikas ke on ne devas agar quale en la romanala lingui (F, H, I exemple) ma kontree quale en la Rusa. Exemple dil KGD :
- il dicis ke il skribas ; il dicis : "me skribas". (samtempeso di la skribar e di la dicar)
- il dicis ke il skribis hiere a vua matro ; il dicis: "me skribis hiere a vua matro". (anteeso di la skribar relate la dicar)
- il dicis ke il ja skribabis dufoye ante recevar respondo ; il dicis : "me ja skribabis dufoye ante recevar respondo". (anteeso di la skribar relate la recevar)

Do se l'ago di la propoziciono subordinita esas ante l'ago dil chefa propoziciono, on uzas la pasinto simpla (-is) e ne la formo kun -ab-.
Me komprenis pro quo vu uzis la formi per -ab- pro quo en la Franca, ni havas simila regulo (la uzo dil tempi esas kelke diferanta en H. ed en F. ma esas ofte simila). Ma en Ido, la regulo esas diferanta. On povas remarkar en l'exemplo di la KGD ke en la kazo ube esas formo kun -abis-, existas verbo "recevar" pri qua la verbo kun -abis- esas antea. Fakte, l'anteeso di "skribabis" ne esas relate "dicis" ma relate "recevar".

Do en la frazo:
"l'unesma punto, balde klarigesis da Herder per la KGD, malgre ke on dicabis a me sonjir tal rarajo", "dicabis" devabus esar "dicis" por intencar l'anteeso di "dicis" relate "klarigesis".

[...]

Me skribis:

Tote kontree, en la hika frazo, la vorto "dicis" indikus la samtempeso e ne l'anteeso.

La regulo di la tempi supere mencionita trovesas en la chapitro "Tempi e modi" di la KGD, paragrafo 131 (l'unesma paragrafo dil chapitro):

"on uzas en propoziciono subordinita (nedireta diskurso) la sama tempo e modo quan on uzus en chefa propoziciono (diskurso direta)."

Do ca regulo parolas pri diskurso nedireta e diskurso direta; ma, ube esas la diskurso en la frazo da Partaka?

Ta regulo dil KGD ne relatas OMNA propozicioni subordinita, ma NUR la propozicioni subjekta od objekta, t. e. la propozicioni qui konstitucas subjekto o komplemento direta, ne irga komplementi, quale on deduktas del exempli skribita quik pose, qui esas exempli di propozicioni objekta o subjekta:

"Ex. : il dicis ke il skribas (1) (il dicis : me skribas);
il dicis ke il skribis hiere a vua matro (il dicis : me skribis, e. c.);
il dicis ke il ja esis skribinta o : skribabis dufoye ante recevar respondo il dicis : me ja esis skribinta o skribabis, e. c.;
[...]"

Me trovis en la KGD plura exempli di frazi qui ne sequas ta regulo, evidente pro ke oli ne konstitucas komplementi direta, ma altra komplementi, exemple komplementi tempala;
me selektis la suba exemplo pro ke ol esas ta qua maxim bone klarigas l'afero; ol trovesas en la sama chapitro, ma plu sube, en la paragrafo 137, e relatas la difero inter la formo adjektivala ed adverbala di la participi, do altra temo, ma ol esas utilega anke klarigar nia kazo:

"[...]
Ma en : la viro vidis cigno natanta sur la lago; nur la formo adjektivala devas uzesar, pro ke la koncernato (cigno) ne esas subjekto. Se, en ica exemplo, ni dicus : natante (sur la lago), la senco esus tote altra, nam lore la frazo equivalus : la viro vidis cigno, dum ke il (la viro) natis sur la lago. Por ica lasta senco esus plu bona dicar : natanta o natante sur la lago, la viro vidis cigno."

Or, pri nia kazo, se la frazo "la viro vidis cigno, dum ke il (la viro) natis sur la lago" equivalas "natante sur la lago, la viro vidis cigno", to signifikas ke la viro vidis samtempe kam il natis: la du agi esas samtempa; do pro quo on ne uzas la formo "natas" vice "natis" en l'expresuro "dum KE il natis"? Pro quo ne -as quale on expektus pro la regulo dil paragrafo 131?
Pro ke "dum ke..." esas komplemento tempala e ne komplemento direta.

Nu, en la frazo da Partaka, "malgre ke..." ne esas komplemento direta, ma komplemento grantala, e pro to ol ne sequas la regulo dil paragrafo 131.

Se on dicus:
"l'unesma punto, balde klarigesis da Herder per la KGD, malgre ke on dicis a me sonjir tal rarajo"
to signifikus ke l'ago klarigar e l'ago dicar esas samtempa, same kam l'ago vidar e l'ago natar dil altra exemplo. Kontree, en la frazo da Partaka, l'ago dicar esas antea relate l'ago klarigar, e do, por expresar ica anteeso, on devas dicar:
"l'unesma punto, balde klarigesis da Herder per la KGD, malgre ke on dicabis a me sonjir tal rarajo".

Pro ca motivi, klareskis ke la frazo da Partaka esas tote korekta.

Kordiale,

Tiberio

Pri la pluralo en Universalglot

De la forumo "posta_Mundi" (msj. n. 4652)

En realeso lo sequanta esas tradukuro en Ido dil originala mesajo en Euriko n. 4652. Por lektar la mesajo originala, on povas irar direte al texto dil forumo:
http://es.groups.yahoo.com/group/posta_Mundi/message/4652

Me skribis:

Kara Partaka e James,

me atencis bone la frazo en Universalglot, studiante l'Internet-pagino di Wikipedio relatanta ca linguo,

en l'Italiana: http://it.wikipedia.org/wiki/Universalglot
ed en l'Angla: http://en.wikipedia.org/wiki/Universalglot

e, segun me, la dicuro "meni senior" esas plurala: nome in Ido "mea siori".

En la fako pri la substantivi ed adjektivi, esas skribita ke sive la substantivi sive l'adjektivi esas ne-variebla, ed en la du exempli montranta la singularo e la pluralo povas videsar ke la difero inter le du (sing. e plur.) esas nur en l'artikli ("el" e "li");

nam fakte en la fako pri l'artikli, plu sube, esas skribita ke nur l'artikli e la pronomi indikas la difero inter singularo e pluralo;

or, esas ya posibla ke, kande ne esas artiklo, la pluralo expresesas per la posedalo: se ne, quala difero esas inter "Men" e "Meni"?

En la parto infra di la pagino esas du exempli di texto en Universalglot: letro di danko e, sube, peco de konverso;

l'unesma komencas per "Men senior"

e la duesma per "Ben dai, Meni senior": versimile en ca duesma kazo la parolanto dicas sua frazo a plura personi: nam en la suba lineo (versimile la respondo, nam ol esas konverso) la respondanto parolas pri plura personi, e dicas: "Un ex enos ese ruser e du ese italier e el quatli ese deutsch; ma nos pote toti parlen insamel, den nos parle el universal glot.";
do lu parolas pri plura personi, nam lu dicas "nos";

ultre co, poke plu supere, en la listo di vorti specala, fine dil unesma lineo povas lektesar: "men bibel, el men, meni bibel, li meni"; de co esas evidenta ke "meni" esas la pluralo di "men", e la vorti tre versimile tradukesas aden Ido "mea libro, la mea, mea libri, la mei / le mea", pro ke la duesma parto esas la pluralo dil unesma parto, quale lo komprenesas del artiklo "li" en "li meni" difere de "el men" dil unesma parto.

To esas evidente tale, malgre la tradukuro en Esperanto lektebla en la korespondanta pagino Esperantala di Wikipedio, qua esas, segun me, tradukuro eroroza.

De ca omna kozi deduktesas ke "meni senior" devus esar (en Ido) "mea siori"; nam fakte kustumale on invitas plura personi al aperto di nova komerceyo.

Amikale,

Tiberio

Partaka skribabis:

Oke, amiketi!

Voluntez atencar quale aspektas nia frazo #11,
qua tradukesis en Ido, Novial ed Universalglot.


Ido:
Ni havas la honoro, mea sioro, informar vu
ke ni kreis en ca placo komercala domo
sub la nomo di N.

Novial:
Nus have li honore, men siniore, tu informa vu
ke nus ha krea in dis plase un komersal hause
sub li nome de N.

Universalglot:
Nos habe el honor, meni senior, informaten evos
ke nos habe kreated in dit plats un kommmerkant-haus
sub el nom de N.


Se omno en ordino, me pregas vi omna sendar
plusa tradukuri di nia frazo #11 en altra LIA-sistemi:
Esperanto, Interlingua, Occidental/Interlingue, edc.

Kurajo ed adavane, posta_Mundi-ani!


* * * * * * * *
p a r t a k a
* * * * * * * *

Pri "navano" e "navisto"

Letro privata

Me skribis:

Kara José,

la vorto "navano" esas korekta, ed indikas irga membro dil navo, mem kande lu ne esas en la navo, nam anke lore lu duras esar membro dil navo;

"navisto" anke esas uzebla, ma per ol on indikas ta personi egardante li de altra vidpunto, t. e. de la vidpunto di lia profesiono: la laboro en la navo certe esas lia precipua profesiono, do li anke darfas nomesar "navisti";

do la selekto inter "navano" e "navisto" dependas de l'ideo quan tu volas emfazar;

me preferus "navano", nam ol generale indikas omna membri dil navo tote simple e sen implikar altr idei: implikar l'ideo dil profesiono povus esar afero plu komplexa e problemoza, nam interne dil navo singla persono povus havar tasko plu specala, laboro en certena fako diversa del altra personi, e do la vorto "navisto" povus konsideresar tro generala;

ma ca konsidero esas nur mea opiniono personala: amba vorti esas apta.

Anke "nav-trupano" esas bone selektita: ol bone funcionas por distingar la soldati del membri propra dil navo.

(...)

Yes, "kruano" esas kompreneble irga membro dil "kruo", e do irga navano.

Amikale,

Tiberio

José skribabis:

Kara Tiberio:

Kelkafoye me dubitas ka me uzas korekte certena sufixo aplikebla ad  ula aktiveso en mea romani. Un de oli es la vorto "navano", membro dil navo (spacala).

Me uzas la vorto generale por irga membro dil armizita (armizata?) forco qua patrolias la spaco cirkum la homala planeti, mem lu es en bazo en surfaco di planeto, nam okazione la membri mustas dejurar en "ferma sulo" (planeto) vice "movanta sulo" (astronavo).

Lore mea questiono esas ka navano fitas por omna membro di ca spacala Navaro (me ne uzus mar-armeo, nam la navi ne es maro ma en spaco).

Ka "navisto" ne es anke uzebla o mem plu korekta?

Me agregas ke en mea romani anke existas altra armizata forco, la Stelala Armeo, di qua la membri nomesas armeani o soldati segun la senco bezonata, e kande ca soldati abordas navo por voyajar a kombato-zono, on nomas li "nav-trupani" por distingar li del "navani", qua es la propra kruo dil navo.

(...)

Noto: me uzas ofte la vorto "kruano" quale rango militala basranga en mea romani, ma generale la tota membri dil navi es "kruani", mem la kapitano, exemple: arestez la kruani di ca navo pro grava desobedio! Ma unesme komencez kun la kapitano!

Kordiale
Jose

L’autoro di ca letro donis a me la permiso por la publikigo di ol che ca blogo*.

Pri "komento" e "komenturo"

Letro privata

Me skribis:

Kara (...),

(...)

Pri "komento" e "komenturo":
olca esas afero tre diskutebla, e pri to povas esar tre diversa opinioni, ma me skribas a tu mea vidpunto.

La KGD dicas, pri la sufixo "-ur-":
"En mult okazioni la rezulto di la ago ne distingesas reale del ago ipsa : dekreto, parolo, diskurso, pretendo, abandono, aserto, afirmo, e. c. Lore la sufixo -ur evidente ne esas uzenda. Ta sufixo existas nur por la kazi en qui la produkturo esas evidenta e distingenda, quale en pikturo, skulturo, imprimuro, imituro, fotografuro, kopiuro, e. c. qui certe esas altro kam lia modelo od objekto : piktajo, skultajo (persono, kozo, e. c.), imprimajo (to quo imprimesas) imitajo, kopiajo (to quo imitesas, kopiesas), fotografajo (to quo fotografesas) (68) e qui esas anke altro kam la ago :
pikt(ad)o, skult(ad)o, imprim(ad)o, imit(ad)o, e. c."

De co me agis dedukto: on aplikas la sufixo -ur- al verbi "produktiva", t. e. al verbi expresanta agi qui produktas ulo; e, fakte en la supera exempli di la KGD omna verbi kun la sufixo -ur- expresas agi produktiva: on produktas objekti konkreta per piktar, skultar, imprimar, imitar, fotografar, kopiar.

Or, la verbo komentar ne esas verbo "produktiva", nam ol signifikas "expresar komento, opiniono", ne necese skribita. Ol fakte esas plu simila al verbi quin la KGD mencionas en l'unesma exempli: parolar, asertar, afirmar, e. c., e pro to on devus dicar "komento".

Ulu povus objecionar ke to quo esas lektebla en la pagino interretala esas literi, vorti skribita, e do kozo konkreta.
Yes, ol esas kozo konkreta, ma ol ne esas produktita simple per komentar: la produkto dil kozo konkreta esas obtenita per skribar; e, fakte, skribar esas ago produktiva.
Nu, por esar preciza, on devus dicar ke to quo esas videbla en la ret-pagino esas exakte "skriburo di komento" e ne "komenturo".

Me agnoskas ke to esas subtilajo, e ke linguo devas anke esar praktikala. Pro to me kredas ke on darfas simple parolar pri komento, intencante dicar la komento skribita, sen esar tro pedantala dicante skriburo di komento.

(...)

Saluti amikala!

Tiberio

L'autoro di la preirinta letro (qua questionabis me ka selektar "komento" o "komenturo") ne donis a me la permiso publikigar che ca blogo* lua letro e lua nomo.